Lần này, bài cảm nhận ra hơi trễ một chút do tôi dành thời gian nghỉ ngơi cộng thêm việc gặp trục trặc về sức khỏe. Tuy nhiên, tôi sẽ luôn cố gắng hoàn thành cam kết đã đề ra. Đăng bài muộn vẫn luôn tốt hơn là chẳng có gì, phải không?
Tựa sách của lần này có tên là Tư duy như một kẻ lập dị – Think like a freak của hai tác giả Steven D. Levitt và Stephen J. Dubner. Vẫn là lối viết kể chuyện với kết cấu chín chương, cuốn sách lý giải nguyên nhân tại sao chúng ta nên áp dụng và đưa ra những cách thức tư duy mới:
Chương 1 Định nghĩa về tư duy lập dị
Chúng ta cần tạo ra những cái nhìn mới mẻ và cách tư duy khác về một vấn đề dù lớn hay nhỏ. Cách nhìn nhận này không phụ thuộc vào (1) tâm lý muốn xác nhận những suy nghĩ cố hữu của bạn và (2) tâm lý đám đông.
Chương 2 Ba từ khó nói nhất trong tiếng Anh
Bạn đoán thử xem? Là “I don’t know – Tôi không biết”. Lý do là gì? Bạn hãy thử suy nghĩ nhé nhưng hãy nhớ rằng mỗi khi bạn giả vờ rằng mình thông minh biết tuốt là một lần bạn tự đánh mất cơ hội được lắng nghe về những thứ hay ho.
Chương 3 Vấn đề của bạn là gì?
Thêm một cuốn sách nhấn mạnh đến việc suy nghĩ và giải quyết vấn đề từ gốc rễ. Chúng ta chỉ đang khắc phục những đặc tính bề nổi của vấn đề – giống như uống thuốc để hết đau đầu, sổ mũi khi bị cúm mà không hề nghĩ đến việc làm thế nào để không bị cúm. Bạn biết mình lười vận động và tập thể dục nhưng đã bao giờ bạn suy nghĩ đủ thấu đáo để tìm ra nguyên nhân thật sự và tìm kiếm cách giải quyết hay chưa? Gợi ý cho bạn: đọc cuốn sách “Problem solving 101 – Người thông minh giải quyết vấn đề như thế nào?” của tác giả Ken Watanabe.
Chương 4 Một vấn đề nảy sinh từ đâu? Giống như khi nhuộm tóc hỏng, màu tóc thật nằm ở chân tóc
Để truy ra được căn nguyên vấn đề, chúng ta cần xem xét và đối chiếu các sự kiện theo thời gian kể từ lúc phát sinh. Nguyên nhân có thể đơn giản. Chúng ta thấy mọi thứ phức tạp vì đã gò ép vấn đề vào một khung thời gian cố định. Muốn giải quyết vấn đề, một lần nữa hãy đi tìm cái rễ.
Chương 5 Tư duy như một đứa trẻ
Tập đặt câu hỏi cho mọi vấn đề. Đừng bao giờ e ngại trước những điều tưởng chừng là hiển nhiên. Luôn tư duy nhỏ: bóc tách từng vấn đề lớn thành những vấn đề nhỏ hơn; lý giải chắc chắn một phần nhỏ của sự việc thay vì lý giải toàn bộ sự việc một cách mơ hồ; thực hiện dần dần từ những thay đổi nhỏ.
Chương 6. Như dùng kẹo để dụ trẻ con
Con người thường phản ứng trước động cơ. Muốn có mối quan hệ tốt với đối phương, bạn cần hiểu rõ mối quan tâm của họ là gì nhưng đừng cố gắng nắm quyền điều khiển. Hãy đối xử bằng một thái độ trân trọng và chân thành.
Chương 7 Những mẩu chuyện về vua Solomon và David Lee Roth hay là chiêu trò lừa đảo ở Nigeria – những minh chứng của tư duy lập dị
Chương 8 Làm sao để thuyết phục những người không muốn bị thuyết phục?
Hai lời khuyên ngắn gọn là (1) hãy giữ sự xúc phạm lại cho bản thân bạn và (2) kể chuyện. Không ai muốn được thuyết phục bằng kiểu câu như “Tôi biết bạn rất ngu, nhưng bạn cần phải hiểu là blah blah blah”.
Chương 9 Mặt tốt của việc từ bỏ
Lý giải tại sao những người sống bằng phương châm “Never give up – Không bao giờ từ bỏ” lại sai lầm (Bạn có thể nghiên cứu kỹ hơn lối tư duy này trong cuốn Lối mòn tư duy cảm tínhcủa Ori và Rom Brafman với tên gọi Hiện tượng sa lầy trong ý thức trách nhiệm mà tôi đã viết bài cảm nhận tại đây). Gợi ý thêm: Hãy đọc cuốn ebook Kỹ năng buông bỏ của tác giả Leo Babauta.
Cảm nhận chung
Tôi đọc cuốn sách này gần hai lần. Lần thứ rưỡi tôi đọc lại là sau khi kết thúc Lối mòn tư duy cảm tính. Nếu bạn đã hiểu vài tác động tâm lý cơ bản thì đọc cuốn sách này sẽ dễ chịu hơn. Thú thực, lần đầu đọc Tư duy như kẻ lập dị, tôi thấy hơi khó hiểu. đặc biệt ở hai chương 7 và 8. Tuy nhiên ở lần đọc sau, tôi thấy thấm thía hơn rất nhiều. Dịch giả cuốn sách chuyển ngữ khá chuẩn và vẫn giữ được văn phong hài hước của tác giả. Tóm lại, đây là một quyển sách hơi hại não, hãy đọc nó sau một vài quyển sách tư duy/ tâm lý khác, nếu không tôi nghĩ sẽ hơi khó để hiểu được hết dụng ý của tác giả. Mà chung quy lại, đã đọc sách thì bạn cần phải hiểu tại sao bạn lại ngu và làm gì để bớt ngu.
Bài học và nghiệm lý
Kể từ sau khi kết thúc cuốn sách, tôi luôn tâm niệm hai điều: (1) nghe nhiều hơn, nói không biết nhiều hơn và (2) luôn cố gắng viết cây sơ đồ tư duy mỗi khi muốn giải quyết vấn đề, ngay cả vấn đề về tâm lý (mà hầu hết mọi vấn đề đều đến từ tâm lý không vững vàng). Chúng ta luôn có xu hướng tập trung quá nhiều vào bản thân: luôn muốn mình được tôn trọng, thích được khen, thích được công nhận. Đôi khi tâm lý này chính là hàng rào ngăn cản bạn đến với những thứ hay ho hơn. Đơn giản như khi nói chuyện về một vấn đề, đếm xem bao nhiêu lần bạn thể hiện bản thân theo kiểu “ Ừ, tôi biết cái đó, nó thú vị/ vớ vẩn thật”. Lần tới, hãy thử nói rằng “Tôi có nghe nói đến cái đó nhưng không rõ lắm, bạn thấy sao?” và quan sát xem cuộc trò chuyện có thú vị hơn không nhé.
Nói đến câu chuyện giải quyết vấn đề, tôi thấy có quá nhiều người sống phụ thuộc về mặt tư tưởng. Mỗi khi có vấn đề phát sinh chúng ta đi tìm ngay một người để kể lể. Chúng ta cảm thấy như vậy là một cách để giải tỏa mà trên thực tế, bạn đang làm tiêu hao năng lượng của chính bạn và của người nghe. Ai cũng sẽ gặp những trục trặc của mình. Cách giải quyết tốt nhất là HỌC cách giải quyết các vấn đề một cách triệt để. Chỉ khi nào bạn thật sự hiểu bạn muốn gì, xác định được đâu là điều quan trọng và biết cần phải làm gì thì cuộc sống của bạn sẽ hạnh phúc. Nói như vậy không có nghĩa tôi ngại dành thời gian để nói chuyện với những người bạn thân của tôi. Muốn xây dựng mối quan hệ bền vững, bạn cần chủ động hiểu cuộc sống của những người bạn mình. Tuy nhiên, hãy lựa chọn đối tượng phù hợp và cố gắng lan truyền sự tích cực. Việc bạn cần làm chỉ là lắng nghe, động viên và hãy để họ từ tìm đường thoát ra khỏi mớ bòng bong của họ bởi vì ai cũng nên tự chịu trách nhiệm về cuộc sống của mình.
